Over de rol van kunst in een globaliserende samenleving

Framer Framed

Installatiefoto 'A Blueprint for Toads and Snakes', Amsterdam, 2018. (c) Framer Framed / Eva Broekema

Over de toekomst van Framer Framed in de Tolhuistuin

Inspraak door Josien Pieterse over cultureel vastgoed in Amsterdam-Noord tijdens de raadscommissievergadering Gemeente Amsterdam, 5 september 2018.


Geachte wethouder, raadsleden en toehoorders,

Mijn naam is Josien Pieterse, directeur van Framer Framed. Ik spreek in omdat de huisvesting van Framer Framed onder druk staat.

Framer Framed is een platform voor kunst en cultuur dat – sinds de opening van het paviljoen vier jaar geleden – een expositieruimte programmeert in de Tolhuistuin, Amsterdam Noord. De organisatie heeft de afgelopen jaren een snelle ontwikkeling doorgemaakt. Een half jaar na opening werd de organisatie opgenomen in de meerjaren regeling van het Mondriaan Fonds en voor de periode 2017-2020 in de Amsterdams Fonds voor de Kunst vierjarenregeling, en als enige Amsterdamse presentatie instelling in de landelijke Culturele Basis Infrastructuur van het Ministerie van OCW (BIS 2017-2020). Dit is te danken aan onze laagdrempelige kunstprogrammering voor een divers en jong publiek. In 2017 trokken onze programma’s ruim 21.750 bezoekers.

Onlangs werd Framer Framed genomineerd voor de Amsterdamprijs voor de Kunst 2018 van het AFK, in de categorie Beste Prestatie. De jury: “Framer Framed heeft zich de laatste jaren onderscheiden door een opvallende programmering van tentoonstellingen en lezingen. Daarbij wordt de nadruk gelegd op kunstenaars die zich buiten het traditionele aandachtsgebied van de beeldende kunst bevinden, maar daar zeker een plaats in verdienen. Daarbij is de kwaliteit zo hoog en de invalshoek zo origineel, dat de projecten van Framer Framed vaak precies die vernieuwende impuls geven die het westerse kunstdiscours uitstekend kan gebruiken.”

We spreken in omdat we ons zorgen maken. Sinds enige tijd is duidelijk dat de m2 prijs van het gehele terrein van de Tolhuistuin aanzienlijk zal stijgen. Stichting de Tolhuistuin en de Gemeente Amsterdam (eigenaar van het terrein) zijn in onderhandeling over continuering van het huurcontract na mei 2019 en de wijze waarop aan deze verhoging kan worden voldaan. Duidelijk is dat alleen aan de voorwaarden van de gemeente kan worden voldaan door meer commerciële ruimte te creëren of aanzienlijk hogere huren te rekenen. Om dit plan vorm te geven staan afspraken tussen Stichting Tolhuistuin (culturele programmeur en terreinbeheer) en de commerciële exploitant THT centraal. Bij de vaststelling van de toekomstige indeling van de commerciële en culturele functies op het terrein en het paviljoen lijkt de positie van Framer Framed van ondergeschikt belang. Dit creëert onrust bij de organisatie, subsidiegevers en het Ministerie, die in oktober een duidelijk verbeterplan ten aanzien van onze huisvesting verwacht.

Dit staat niet op zichzelf.

In een ongevraagd advies eerder dit jaar schreef de Amsterdamse Kunstraad over de stedelijke ontwikkeling het volgende: “De kunstraad benadrukt dat nu de stad groeit en bloeit de gemeente verantwoordelijkheid moet nemen en moet voorkomen dat de minder kapitaalkrachtige artistieke initiatieven het afleggen onder de druk van beleggers en vastgoedpartijen.” Vorig jaar was dit aanleiding voor toenmalig directeur van NDSM-werf Kim Tuin om op te stappen. Zij verwoordde dit als volgt: “Er is meer waarde dan een vierkantemeterprijs (…) specifieke gebieden met een eigen karakter moeten we koesteren.” Hamerkwartier, NDSM, Tolhuistuin en Ceuvel maken Amsterdam Noord tot een bruisend cultureel stadsdeel waardoor de lang onmogelijk gehouden brug over het IJ geslagen werd en waarover tot ver over de nationale grenzen wordt geschreven.

Graag willen we de raadsleden en de Wethouder verzoeken de continuering van Framer Framed als enige door het rijk gesteunde presentatie instelling in Amsterdam en kernprogrammeur in het paviljoen van de Tolhuistuin veilig te stellen en hiermee het belang van cultuur aan de IJ-oever te onderschrijven.

Josien Pieterse & Cas Bool
Directie Framer Framed


Ongevraagd advies Kunstraad Amsterdam

Naar aanleiding van de inspraak schreef de Amsterdamse Kunstraad op 27 september 2018 een brief over de onzekere situatie waarin de huurders van de Tolhuistuin verkeren aan de verantwoordelijke wethouder Rutger Groot Wassink. De brief is hier te lezen.


Motie behoud Tolhuistuin als cultuurhuis

De vier coalitiepartijen willen dat er een oplossing komt voor de Tolhuistuin in Amsterdam-Noord. Meer dan de helft van de culturele instellingen dreigt te vertrekken vanwege een forse huurverhoging door de gemeente.

Tijdens de Raadscommissie Kunst, Diversiteit en Democratisering van 17 oktober 2018 presenteerde PvdA raadslid Carolien de Heer een motie in die de wethouder opriep:

“Alle mogelijke middelen in te zetten om te voorkomen dat culturele instellingen uit de Tolhuistuin vertrekken en de Tolhuistuin als cultuurhuis verloren gaat voor Amsterdam.”

De motie werd ondertekend door de raadsleden De Heer, Biemond (beiden PvdA), Bosman (D’66), Karaman (GL), Temmink (SP). Waarbij D’66 raadslid Marijn Bosman er aan toevoegt naast het belang van de huurders te kijken naar de governance structuur van het beheer van het paviljoen aan Buiksloterweg 5C. De motie werd tijdens de raadsvergadering van 8 november aangenomen.

Relevante fragmenten van de Raadscommissievergadering zijn in onderstaande videoregistratie terug te kijken. Het is nu afwachten wat deze politieke steun betekent voor de positie van Framer Framed in de Tolhuistuin.



Amsterdam Noord / Gentrificatie /

Netwerk


Josien Pieterse

Josien Pieterse

Directeur Framer Framed

Magazine