Over de rol van kunst in een globaliserende samenleving

Framer Framed

Opening 'Gatekeepers' (2022) by Monika Dahlberg. Photo: Betul Ellialtioglu / Framer Framed

Over Framer Framed

Framer Framed is een expositieruimte voor maatschappelijk geëngageerde hedendaagse kunst in Amsterdam. Framer Framed is ervan overtuigd dat een kritische programmering, die zich verhoudt tot de directe sociale omgeving, goed samen gaat met een open deur en een lage drempel; Framer Framed biedt een plek voor mensen met allerlei achtergronden om zich thuis te kunnen voelen, zich te kunnen ontwikkelen en waar ontmoetingen plaatsvinden in een artistieke omgeving. De titel Framer Framed is ontleend aan het werk van Trinh T. Minh-ha.

Linocut Printmaking Workshop - Photo by Bora Sekerci

Linocut Printmaking Workshop – Photo by Bora Sekerci


Geschiedenis en missie

Framer Framed werd in 2009 opgericht, in een tijd waarin veel curatoren van organisaties die zich bezighouden met culturele herinnering met vergelijkbare vragen werden geconfronteerd. Specialisten van etnologische, cultuurhistorische en hedendaagse kunstinstellingen liepen tegen de beperkingen aan van hun institutionele kaders, die veelal in de negentiende eeuw zijn ontstaan en lange tijd schijnbaar onaantastbaar waren. Vanaf dit punt begon het eerste onderzoek van Framer Framed, dat werd ingegeven door  de vraag: wat is de rol van musea en culturele instellingen in een globaliserende samenleving?

De eerste samenwerkingspartnes waren – samen met de huidige directeuren van Framer Framed Cas Bool en Josien Pieterse – Meta Knol, destijds conservator van het Centraal Museum; George Petitjean, destijds curator van het Museum of Contemporary Aboriginal Art; Wim Manuhutu, directeur van het Maluku Museum gewijd aan de Molukken; en Nancy Jouwe, directeur van PACE Papua Heritage Foundation. Deze leden vormden een redactieraad die een uniek perspectief inbracht op voorgestelde tentoonstellingen en kritische debatten. De deelnemende organisaties werden uitgenodigd om hun komende tentoonstellingen en lopende projecten in te dienen voor kritische openbare leessessies (zie het Framer Framed videoarchief voor voorbeelden).

Wat begon als een onafhankelijk initiatief om het heersende discours van de Nederlandse culturele sector uit te dagen, is snel uitgegroeid tot het publieke platform dat Framer Framed vandaag de dag is. Na de openen van de fysieke deuren in 2014 op de voormalige locatie in de Tolhuistuin, wordt Framer Framed nog steeds beschouwd als een innovatieve kracht in de kunstsector dankzij de inclusieve en democratiserende aanpak. Op de huidige locatie in de voormalige Oostergasfabriek aan de Oranje-Vrijstaatkade, dragen de royale openingstijden van Framer Framed in combinatie met de brede publieksprogrammering bij aan de vaste kring van een divers publiek.

Sinds de opening van Werkplaats Molenwijk in 2018 – een gemeenschapsruimte, kunstenaarsresidentie en onderzoeksplatform – heeft Framer Framed de verbinding met de omliggende buurten verdiept, terwijl het de hedendaagse relatie van kunstenaars met gemeenschappen onderzoekt. De ontwikkeling van vaardigheden is ook centraal komen te staan; met een focus op het introduceren van jongeren in de wereld van lokale kunstenaars en internationale thema’s, biedt Framer Framed verschillende onderwijsprogramma’s aan in samenwerking met partners in het basis-, middelbaar- en hoger onderwijs. Voor Framer Framed is gemeenschap onlosmakelijk verbonden met leren, waarbij onderwijs staat voor het aanmoedigen van nieuwsgierigheid, creativiteit en kritisch, onafhankelijk denken en analyseren. Tegenwoordig vormt de kern van de aanpak van Framer Framed de vraag: wiens verhaal is het, wie spreekt of wordt vertegenwoordigd (door wie)?

Door verhalen te introduceren en verschillende opvattingen over geschiedenis en hedendaagse positionering te construeren, specialiseert Framer Framed zich in het creëren en faciliteren voor meervoudige perspectieven. Door samen met publiek en makers na te denken over de ‘framer’ en de ‘framed’, ontstaat een vorm van eigenaarschap en cultureel burgerschap.

Marieke Zwart’s works; Interview (2018), Doorzonwoning (2018), Tamam Mini (2018). Foto: © Betul Ellialtioglu / Framer Framed


De autonomie van de kunsten

Framer Framed is een organisatie die zich onafhankelijk opstelt en het kunstenlandschap wil transformeren in een inclusief en rechtvaardig speelveld. Wij bieden ruimte aan gemarginaliseerde verhalen en realiteiten en ondersteunen degenen die geen vanzelfsprekende machtspositie hebben. Hierin zien wij een meerwaarde voor onze diverse samenleving. Vanuit de overtuiging dat toegankelijkheid en laagdrempeligheid cruciaal zijn, bieden we onze publieke activiteiten altijd kosteloos aan.

Framer Framed kiest onvoorwaardelijk voor emancipatie, protest, verandering en verdrongen kennis. Geen enkel verhaal over de geschiedenis van de aarde is afgerond, ook het onze niet. Wij maken ruimte voor ‘gesitueerde kennis’, waarin persoonlijke herinneringen en verhalen centraal staan die vaak buiten beeld blijven, uitgesloten door de historische of culturele canon. Het begrip ‘gesitueerde kennis’ komt van de feministisch sociologe Donna Haraway. Gesitueerde kennis is partial in beide betekenissen van het woord: partijdig én onvolledig.

Onze programmering verhoudt zich altijd kritisch tot het dominante kunstdiscours. Op een experimentele en reflectieve manier, via artistieke praktijken, archiefonderzoek en co-creatie, brengen we vergeten verhalen naar voren en verkennen we urgente maatschappelijke en historische vragen. Daarmee vullen we de gaten in onze kennis en verhalen op en stellen we vragen over wat een kunstinstelling kan en zou moeten zijn, in deze tijd, deze wereld en deze stad.

Framer Framed poogt om een andere toekomst mogelijk te maken: door te denken, te verbeelden en te handelen. Dat doen we op een manier die zorgzaam en gastvrij is, niet los van geschiedenis of maatschappelijke ontwikkelingen, maar er middenin. Framer Framed richt zich op sociaal-politieke debatten, vraagstukken en geschiedenis, door de lens van kunst en cultuur, archieven, onderzoek en makers. Onze fysieke ruimte is niet slechts een locatie, maar een thuis dat bezoekers – lees: deelnemers – het gevoel geeft erbij te horen, en waar we elke dag in praktijk brengen wat we verkondigen.

Lees verder


Met dank aan

De titel Framer Framed is ontleend aan het werk van Trinh T. Minh-ha.

Framer Framed wordt ondersteund door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, het Amsterdams Fonds voor de Kunst, Stadsdeel Oost en VriendenLoterij Fonds.

Framer Framed is bestuurslid van ACI (Amsterdamse Culturele Instellingen), De Zaak Nu, MOKER/P_Oi.

De website en visuele identiteit van Framer Framed is ontworpen door Van Lennep.