Over de rol van kunst in een globaliserende samenleving

Framer Framed

  • Noord
  • Brief: Gevolgen aanvraagstop projectsubsidies professionele kunst

    In september 2026 heeft het Amsterdams Fonds voor de Kunst (AFK) opnieuw een aanvraagstop ingesteld voor de regeling Projectsubsidies Professionele Kunst. Voor Framer Framed en veel van onze collega-instellingen binnen de beeldende kunst en creatieve industrie is dit een zorgwekkende ontwikkeling. Als aangesloten instelling bij MOKER onderschrijven wij daarom de open brief aan het AFK, waarin ruim veertig Amsterdamse organisaties de gevolgen van de aanvraagstop voor instellingen, kunstenaars en makers onder de aandacht brengen.
    Wij delen deze zorgen en maken de brief hieronder graag openbaar.

    Geachte mevrouw Saraber,

    Wij schrijven u namens de ruim veertig Amsterdamse instellingen voor beeldende kunst en creatieve industrie (BKCI) die bij MOKER zijn aangesloten. Met ontzetting hebben wij vernomen dat het AFK begin september 2026 opnieuw een aanvraagstop heeft moeten instellen voor projectsubsidies professionele kunst. Het is de tweede keer in twee jaar. In 2025 gold de stop voor alle aanvragen, dit jaar voor aanvragen boven € 7.500. Ook deze keer ging de stop zonder voorafgaande aankondiging per direct in.

    Als bestuur van MOKER willen wij met deze brief de gevolgen van deze stop toelichten, zowel voor onze leden als voor de makers in ons netwerk. Sinds de aankondiging ontvangen wij bezorgde berichten van onze leden. De stop veroorzaakt bij hen financiële en organisatorische problemen. Wij schrijven daarbij niet alleen namens onze leden, maar ook vanuit het perspectief van andere kleine en middelgrote instellingen en van de makers in ons ecosysteem.

    Het AFK heeft de afgelopen jaren gewerkt aan het vergroten van de toegankelijkheid van hun regelingen. MOKER is daar een groot voorstander van. Zonder substantiële extra middelen leidt dit er echter niet toe dat meer aanvragers financiering krijgen en het speelveld vergroot wordt. We zien helaas dat de concurrentie, de stress en de bestaansonzekerheid van instellingen en makers fors toenemen.

    De uitgangssituatie is precair

    De MOKER-instellingen zijn overwegend kleine en middelgrote presentatie- en ontwikkelinstellingen in de beeldende kunst en creatieve industrie. Wij hebben eerder onze zorgen geuit over het feit dat BKCI-instellingen voor de vierjarige subsidies 2025-2028 het zwaarst zijn getroffen. Een tiental instellingen is ondanks een positief advies niet in het Amsterdamse Kunstenplan opgenomen. Juist deze instellingen zijn nu aangewezen op de projectregelingen, waardoor de vraag aanzienlijk is gestegen.

    Daarnaast ontvangt een deel van de BKCI-organisaties überhaupt geen structurele financiering van rijk of gemeente. De kwetsbaarheid van BKCI instellingen wordt verder onderbouwd binnen het recente onderzoek ‘Drukpunt bereikt’ (2026), in opdracht van MOKER, en gefinancierd door de gemeente. Op basis daarvan presenteerde MOKER onlangs het Noodplan Beeldende Kunst en Creatieve Industrie, met een oproep tot een structurele extra investering van 4,4 miljoen euro per jaar in onze sector.

    Aanvraagstop raakt de kern van programmering

    De aanvraagstop treft precies de projecten waarop presentatie- en ontwikkelinstellingen zich onderscheiden: tentoonstellingen, projecten, producties, residenties en publicaties, gepland en aangevraagd door kunstenaars, makers en kleinere instellingen. Aanvragen kan pas weer vanaf januari 2027, en met een behandeltermijn van dertien weken kan een nieuw project op zijn vroegst begin april starten – dit betekent dat er maandenlang geen grotere, door AFK gefinancierde projecten kunnen plaatsvinden. Dit raakt zowel makers, die hun aanvragen vaak lang vooraf plannen en voorbereiden, alsook instellingen die hun programmering niet kunnen vaststellen of op korte termijn moeten bijstellen.

    Het hele ecosysteem wordt zwaar geraakt, ook makers en freelancers

    Niet alleen de instellingen worden zwaar geraakt, maar ook de kunstenaars en makers met wie wij samenwerken en van wie de sector afhankelijk is. Voor makers, freelancers en kleine initiatieven zijn de gevolgen eveneens desastreus. De regeling biedt hen ruimte voor experiment, ontwikkeling en continuïteit, en draagt zo bij aan kansengelijkheid en een sterk en toegankelijk cultureel ecosysteem. Met het vroegtijdig sluiten van de regeling verliezen makers opdrachten en inkomsten, of voelen zij zich gedwongen projecten op te knippen of te verkleinen, te bezuinigen op honoraria of onbetaald te werken. We zien daarbij ook een spanning ontstaan met de fair practice-eisen die het AFK terecht stelt. Voor onze instellingen betekent dit indirect een belangrijk verlies aan mogelijkheden voor samenwerking met kunstenaars en het gezamenlijk ontwikkelen van projecten.

    Vergrote druk op reeds overvraagde cofinanciering

    De aanvraagstop van het AFK staat bovendien niet op zichzelf, omdat co-financiering voor de meeste projecten en regelingen een vereiste is. Ook andere fondsen kampen de afgelopen tijd met een sterk toegenomen overvraging van subsidieregelingen, werken steeds vaker met loting of beoordeling op volgorde van binnenkomst. Sommige aanvraagrondes – zoals bij het Fonds Cultuurparticipatie – zijn binnen een half uur al gesloten, en bij meerdere regelingen van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie wordt inmiddels gewerkt met loting. Veel projecten lopen grote vertraging op en eindigen zonder of met slechts een deel van de benodigde financiering. Dit heeft grote consequenties voor zowel de productie van projecten voor makers als ook de programmering van instellingen.

    Hoe nu verder?

    Dit voorjaar hebben wij het noodklok geluid. De BKCI-sector verkeert in zwaar weer. Volgens het onderzoek ‘Drukpunt bereikt’ is een investering van minimaal € 4,4 miljoen per jaar nodig om de sector overeind te houden. Op basis daarvan hebben we de Kunstraad, het AFK, de gemeenteraadsleden en de wethouder een noodplan gestuurd. De aanvraagstop van het AFK maakt de problemen nu nog urgenter.

    Een cultureel veld met een toegankelijke en gezonde sector BKCI zou een gedeeld belang moeten zijn van het AFK, de Raad, de instellingen en de makers, en de bewoners van de stad. Daarom roepen we het AFK op om, samen met alle betrokken stakeholders, op een zo kort mogelijk termijn met oplossingen te komen, die de sector BKCI en het culturele ecosysteem van de stad op een duurzame wijze tegemoet komen zodat in 2027 een aanvraagstop kan worden voorkomen.

    We zien graag een reactie tegemoet.

    Met vriendelijke groet namens het bestuur van MOKER,

    Sofia Patat, De Appel
    Josien Pieterse, Framer Framed
    Lucas van der Velden, Sonic Acts,
    Annette Wolfsberger, W139
    Annet Zondervan, CBK Zuidoost

     

    Namens de instellingen:

    African Arts and Theory AGA LAB
    Bau
    Beautiful Distress
    CBK Zuidoost
    De Appel
    De Ateliers
    Errant Journal
    FIBER
    Framer Framed
    If I Can’t Dance I Don’t Want To Be Part of Your Revolution
    Imagine IC
    ISO
    Kunstfort Vijfhuizen
    LIMA
    Loods 6
    Looiersgracht 60
    m4gastatelier
    Manifold Books
    Marwan
    Mediamatic
    Melkweg EXPO
    Moving Arts Project
    No Limits! Art Castle
    Oude Kerk
    P/////AKT
    Playbill
    (Project space) On The Inside
    Rijksakademie van beeldende kunsten
    ROZENSTRAAT – a rose is a rose is a rose
    San Seriffe
    Sonic Acts
    Soundtrackcity
    Stichting NDSM-werf
    Thami Mnyele Foundation
    The Beach
    The One Minutes
    TLÖN PROJECTS
    Treehouse NDSM
    Vlaams Cultuurhuis de Brakke Grond
    W139
    Waag Futurelab
    Welcome Stranger
    WOW Amsterdam
    Zone2Source