Framer Framed

De autonomie van de kunsten

Framer Framed is een organisatie die zich onafhankelijk opstelt en het kunstenlandschap wil transformeren in een inclusief en rechtvaardig speelveld. Wij bieden ruimte aan gemarginaliseerde verhalen en realiteiten en ondersteunen degenen die geen vanzelfsprekende machtspositie hebben. Hierin zien wij een meerwaarde voor onze diverse samenleving. Vanuit de overtuiging dat toegankelijkheid en laagdrempeligheid cruciaal zijn, bieden we onze publieke activiteiten altijd kosteloos aan.

Framer Framed kiest onvoorwaardelijk voor emancipatie, protest, verandering en verdrongen kennis. Geen enkel verhaal over de geschiedenis van de aarde is afgerond, ook het onze niet. Wij maken ruimte voor ‘gesitueerde kennis’, waarin persoonlijke herinneringen en verhalen centraal staan die vaak buiten beeld blijven, uitgesloten door de historische of culturele canon. Het begrip ‘gesitueerde kennis’ komt van de feministisch sociologe Donna Haraway. Gesitueerde kennis is partial in beide betekenissen van het woord: partijdig én onvolledig.

Onze programmering verhoudt zich altijd kritisch tot het dominante kunstdiscours. Op een experimentele en reflectieve manier, via artistieke praktijken, archiefonderzoek en co-creatie, brengen we vergeten verhalen naar voren en verkennen we urgente maatschappelijke en historische vragen. Daarmee vullen we de gaten in onze kennis en verhalen op en stellen we vragen over wat een kunstinstelling kan en zou moeten zijn, in deze tijd, deze wereld en deze stad.

Framer Framed poogt om een andere toekomst mogelijk te maken: door te denken, te verbeelden en te handelen. Dat doen we op een manier die zorgzaam en gastvrij is, niet los van geschiedenis of maatschappelijke ontwikkelingen, maar er middenin. Framer Framed richt zich op sociaal-politieke debatten, vraagstukken en geschiedenis, door de lens van kunst en cultuur, archieven, onderzoek en makers. Onze fysieke ruimte is niet slechts een locatie, maar een thuis dat bezoekers – lees: deelnemers – het gevoel geeft erbij te horen, en waar we elke dag in praktijk brengen wat we verkondigen.

Framer Framed positioneert zich binnen een Nederlandse traditie waarin de vrijheid van kunst en kunstenaars is beschermd als onderdeel van de vrije publieke ruimte. ‘De regering is geen oordeelaar van wetenschap en kunst’. Met dit adagium formuleerde de liberale politicus en historicus Johan Rudolf Thorbecke in 1862 een kernprincipe van het Nederlandse cultuurbeleid: de overheid schept voorwaarden, maar velt geen artistiek oordeel. Niet uit desinteresse maar juist om de onafhankelijkheid van kunst en wetenschap te waarborgen.

Onze oud-minister Van Engelshoven plaatste 25 november 2025 een ingezonden artikel in De Volkskrant. Haar pleidooi was geheel in lijn met Thorbecke voor meer steun aan de culturele sector vanuit de overtuiging dat deze sector de democratie scherp houdt. ‘Beeldende kunst, literatuur, muziek, theater, cabaret, film, media, ontwerp en erfgoed vormen niet het vermakelijke decor vormen van de rechtsstaat, maar zijn noodzakelijke voorwaarden om haar te laten functioneren. Net zoals wetenschap dat is. Zonder de verbeeldingskracht van deze cultuuruitingen verdort de publieke ruimte, verengt het debat en verliest de democratie.’ Van Engelshoven benadrukte ook hoe belangrijk het bijvoorbeeld is geweest dat de kunstsector als voorloper in het maatschappelijke debat het slavernijverleden van Nederland hebben geagendeerd, en dat dit bepalend is voor de wijze waarop we nu omgaan met het koloniale verleden.

Democratie kan alleen functioneren wanneer zij haar eigen kritiek organiseert: door ruimte te bieden voor tegenspraak, protest en debat. Dit weerspiegelt de pluriformiteit van de samenleving, houdt instituties verantwoordelijk en draagt bij aan de continue ontwikkeling en versterking van de democratische rechtsstaat.

Framer Framed ziet een duidelijke rol voor de kunsten in deze politiek roerige tijden. Juist kunstenaars agenderen, verbeelden en transformeren thema’s en problemen als eersten. Ze duiken in de geschiedenis om die vanuit een nieuw perspectief te belichten, signaleren historisch en actueel maatschappelijk onrecht, verbeelden alternatieven die zo hard nodig zijn. In de huidige verdeelde, versnipperde en complexe wereld is het belangrijker dan ooit om verbindingen tussen mensen te leggen en een breder perspectief te hanteren. Zoals historicus en politicoloog Achille Mbembe schreef: ‘We leven in een tijd waarin we bewust moeten zijn dat deze wereld één is.’ Of het nu gaat om migratie of klimaatverandering, het antwoord vereist wereldwijde samenwerking. ‘Daar’ en ‘hier’ zijn altijd verbonden. Het onrecht in de mijnen van Congo, of de Inheemse activisten in Brazilië die zich verzetten tegen de oprukkende industrie – ze hebben alles te maken met hier, met onze welvaart en onze politieke keuzes.

Framer Framed neemt als organisatie haar maatschappelijke rol serieus en dat vertaalt zich in de dagelijkse praktijk. We zoeken onze partners in de culturele wereld maar ook in de wetenschappelijke en maatschappelijke, om rond de tentoonstellingen onderzoek te doen en er een uitgebreid publieksprogramma mee te organiseren. Framer Framed bouwt aan internationale, nationale en lokale solidariteitsnetwerken. Zo komen we tot een aanpak waarmee we de tentoonstellingen een plek geven in het maatschappelijke debat.

In het meest recente jaarlijkse cultuurdebat ‘het Paradisodebat’, waar de kunstsector de temperatuur opneemt van de actualiteit, stond het verdedigen van de vrijheid van de kunsten centraal. Hans Boutelier, bijzonder hoogleraar Polarisatie en Veerkracht aan de Vrije Universiteit, bepleitte: ‘Wat essentieel is, is de erkenning dat de kunst- en cultuursector de hoeksteen van de democratie is, net zoals de journalistiek, wetenschap, en het parlement dat zijn. Politici moeten deze waarde actief verdedigen vanuit een morele overtuiging (…) omdat kunst en cultuur cruciaal zijn om onze samenleving open te houden.’